دسته بندی | صنایع غذایی |
فرمت فایل | ppt |
حجم فایل | 3889 کیلو بایت |
تعداد صفحات فایل | 22 |
موضوع تحقیق : انواع بسته بندی گوشت و مواد مصرفی آن
نام درس : اصول نگهداری مواد غذایی
بسته بندی غذاهای گوشتی
•مقدمه
فرآورده های گوشتی یا گوشت ها ، طیور و ماهی ها ، طبقه بندی گسترده ای از محصولات غذایی اند که انواع متفاوت بسته بندی را می طلبند . این فرآورده ها از جمله گوشت های قرمز تازه به اکسیژن نیاز دارند تا قابلیت عرضه به مصرف کننده را داشته باشند ؛ در حالی که اکسیژن ، گوشت هایی مانند گوشت های عمل آوری شده را به سرعت فاسد می کند . به همین دلیل ، در هر فرآورده ی گوشتی نوع خاصی از بسته بندی لازم است . در انتخاب بسته بندی غذاهای گوشتی ، باید در مورد شکل و مواد اولیه تصمیم گرفت . بسته بندی مناسب به ثبات رنگ ، شرایط نگهداری ، وضعیت میکروبی ، میزان نگهدارنده ها و نوع فرآیند تولید بستگی دارد .
• •زمان توزیع ، طول عمر نگهداری ، اندازه ی محصول و قیمت آن ، بهای قبلی در بازار و برچسب جدید نیز باید در بسته بندی مد نظر قرار گیرد . عمر نگهداری غذاهای گوشتی تازه از غذاهای گوشتی عمل آوری شده کوتاه تر است . محصولات فرآوری شده به بسته بندی های پیچیده تر و گران تری نیاز دارند ؛ زیرا این محصولات در دماهای بالاتر و به مدت طولانی تری در یخچال نگهداری خواهند شد .
اهداف کلی بسته بندی فرآورده های گوشتی
•مهم ترین هدف از بسته بندی فرآورده های گوشتی ، حفظ کیفیت محصول و عرضه ی آن ها در اندازه ها و برش های مورد نیاز بازار است . به این معنا که امکان دارد بسته بندی برای مصرف یک نفری یا برای عرضه به خرده فروشی در ابعاد بزرگ و برای تهیه ی غذا باشد .
•بسته بندی باید سالم و دارای استحکام زیاد باشد . گوشت فرآوری شده با حرارت و گوشت های عمل آوری شده با نیتریت ، در مقایسه با گوشت تازه ، غالباً به مراقبت های فیزیکی بیشتری نیاز دارند . محصولاتی که در همان مکان فروش بسته بندی می شوند ( مانند گوشت تازه ) به بسته بندی بسیار محکم و سالمی نیاز دارند .
•به طور کلی ، بسته بندی غذاهای گوشتی باید بین محصول و محیط اطراف حایلی ایجاد کند تا محصول حفظ و نگهداری شود . قابلیت نفوذ بسته بندی ، به نوع گوشت بستگی دارد . گوشت هایی که ماه ها در دمای اتاق نگهداری می شوند ، از قبیل گوشت های استریل تجاری ، باید از تأثیر اکسیژن مصون باشند . بسته بندی چنین محصولاتی نباید اکسیژن و آب را از خود عبور بدهد . در غذاهای گوشتی منجمد نیز بسته بندی باید مانع از خروج آب شود . علاوه بر این ها ، بسته بندی باید از ورود مواد بیولوژیک ، شیمیایی و فیزیکی به داخل محصول جلوگیری کند ؛ زیرا این مواد از کیفیت یا سلامت محصول می کاهند .
•ترکیباتی که امکان دارد در حین نگهداری از بسته بندی به محصول انتقال یابند ، نباید سمی باشند . سازمان غذا و دارو ایالات متحده ی آمریکا ، نوع و حد مجاز ترکیب خارج شده از مواد پلاستیکی تماس یافته با غذا را اعلام کرده است . روی هم رفته بسته بندی باید محصول گوشتی را به خوبی حفظ کند تا به طور مناسب و اقتصادی توزیع شود . بسته بندی های گران در نهایت این اهداف را برآورده نخواهد کرد . بسته بندی در کشورهای توسعه یافته عامل مهمی در کاهش قیمت مواد غذایی است .
دسته بندی | صنایع غذایی |
فرمت فایل | ppt |
حجم فایل | 11356 کیلو بایت |
تعداد صفحات فایل | 22 |
گوشت
اصطلاح گوشت اساساً به عضله اسکلتی و چربی چسبیده بدست آمده از حیوانات تازه ذبح شده اشاره دارد . اگرچه سایر بخشها شامل اندامهای درونی برای مصرف انشان مفید هستند ، همچنین به عنوان گوشت مورد بررسی قرار میگیرند. صرفنظر از عضله اسکلتی گوشت شامل عضله های قلب عضله های صاف ملحال ، غدد لنفاوی ، اپیدرمیز،روده ها میباشد.
بافت عضله شامل 75% رطوبت ، 22% مایع نیتروژنی ، چربی 15.2% مواد معدنی و 1% از برخی کربوهیدراتها 0.02-0.05% است . مایع نیتروژنی اساساً پروتین هستند که به 3 گروه پروتین های قابل انقباض که در محلول نمک قابل کشش هستند، پروتین های قابل حل در آب و پروتین های غیر قابل حل در آب ، تشکیلات قابل انقباض شامل مقدار اصلی از پروتین ها و حاوی موسین ، استین ، ترومبوسین و تروپنین است . پروتین های قابل حل شامل میو گلبین ، هموگلبین و آنزیمها هستند و سومی پروتین های (کلاژن و الستین) هستند از بافت ارتباطی و اعضا لیپو پروتین ها سایر مایع نیتروژنی حاوی اسیدهای آمینو،پپتیدها،آمین ها ، گوانیدها،پورینها،پیر یمیدنها و ترکیبات آمونیومی هستند .
بافت گلوکژن عضلات با توجه به سن فرق می کند و شرایط حیوان در سبک از ذبح فرق میکند قند فقط 1.% از حجم را تشکیل می دهد اسید لاکتیک،اسیدگیلیکو و اسید سیسن همچنین در عضلات موجود است بافت عضله از نظر ویتامینی از لحاظ یتامین،ریبو فلاوین،نیکتو نامید ، پیرید و کسین ، اسید نپوتیک ، بیوتین ، یانوکوبالام و مواد معدنی از قبیل پتاسیم ، سدیم ، منیزیم ، کلسیم ، آهن – روی ، فسفر و کلراید غنی هست . رنگ قرمز گوشت بخاطر میوگلوبین بوده و گوشت بخاطر نیتراتها بصورت صورتی برای مدت مدیدی باقی می ماند .
پروار بندی
دام عرضه شده به میدان دام ا بتدا توسط کارشناسان بازدید و دامهایی که قابلیت پروار بندی را دارند از سایر دامها جدا شده، به واحد قرنطینه منتقل می شوند ،کارشناسان عملیات انگل زدایی داخلی و بیرونی را انجام داده و پس از یک هفته واکسنهای لازم به دام تزریق می گردد. مدت قرنطینه 15روز بوده که در این مدت دام تحت مراقبت ویژه قرار دارد وپس از مدت فوق در صورت عدم مشاهده بیماری توسط کارشناسان واحد دامپروری وزن کشی، شماره گذاری و به دامداری تحویل می گردد .
طی این دوره دامهای زیر نظر متخصصین تغذیه و نگهداری می گردند و در خلال این دوره دامهای بیمار از بقیه دامها جدا شده به قسمت بیمارستان ا نتقال و تحت نظارت کنترل و مداوای دقیق قرار می گیرند که پس از بهبود به آغل جداگا نه ای روانه می شوند تا تحت پرواربندی قرار گیرند . در صد وزن لاشه ها نسبت به زنده پس از اتمام دوره پروار بندی در شرکت تولید و بسته بندی گوشت زیاران بطور متوسط 55% می باشد که با استا ندارد های جها نی برا بری می کند .
پاورپوینت 22 اسلاید
دسته بندی | گزارش کارآموزی و کارورزی |
فرمت فایل | doc |
حجم فایل | 34 کیلو بایت |
تعداد صفحات فایل | 24 |
گزارش کارآموزی در شرکت فرآورده های گوشتی آمل(کاله) در 24 صفحه ورد قابل ویرایش
تاریخچه سوسیس و کالباس در ایران
در ایران اولین بار تولید سوسیس و کالباس حدود سال 1300 شمسی و توسط مهاجرین لهستانی انجام شد. کلمة کالباس از زبان لهستانی گرفته شده است. اما بصورت کارخانهای در سال 1982 میلادی (1370 شمسی) شروع شد. به این صورت که یک نفر روسی به نام افو ناسر در بندر انزلی با ماشین کوچک دستی شروع به کار کرد و روزانه مایحتاج عدهای اتباع خرجی و عیسویاتی که در آنجا بودند تهیه می کرد.
در سال 1930 یک نفر دیگر از اهالی روسیه به نام لیشینیسکی که نماینده بازرگانی روسیه در بندر انزلی بود و سابقه کالباس سازی در روسیه داشت از آلمان یک کارخانه کوچک برای مصرف روانه 50-40 کیلوگرم کالباس وارد کردند و تا سال 1933 میلادی در بندر انزلی مشغول به کار بود. از آن پس کارخانه را به تهران منتقل و یک نفر متخصص کالباسسازی را از آلمان برای یک مک دعوت کرد. زمانیکه کارخانه لیشینیسکی در سال 1312 از بندر انزلی به تهران منتقل شد با آرزومان ؟؟؟ که اطلاعاتی در زمینه تهیه این فرآورده داشت شریک شد و به این ترتیب در پایتخت اولین کارخانه کالباسسازی بنا نهاده شد.
تاریخچه شرکت فرآوردههای گوشتی آمل
شرکت تولدی فرآوردهها گوشتی آمل در دیماه 1362 تاسیس شد و در سال 1363 در سالنی به مساحت 250 متر مربع با ظرفیت دو هزار تن در سال به بهرهبرداری رسید تولیدات این شرکت را می توان در گروههای زیر دستهبندی کرد:
1- انواع سوسیس و کالباس از گوشت قرمز، سفید و ماهی 2- انواع برگر از گوشت قرمز، سفید و ماهی 3- بسته بندی و عمل آوری گوشت سفید و قرمز 4- غذای آماده
استفاده از آخرین تکنولوژی حضور کارشناسان مجرب شامل 3 نفر دکترا، نیز کارشناس ارشد و 17 نفر کارشناس به اضافه تکنیسینها و افراد با تجربه را می توان از جمله عوامل موفقیت این شرکت دانست. تنوع در بستهبندی و تولید و توجه به کیفیت موجب انتخاب این واحد به عنوان نمونه از طرف وزارت بهداشت، انجمن تغذیه ایران و کنگره صنایع غذایی شده و اخیراً هم جایزه بین المللی تکنولوژی و کیفیت 2003 از کشور سوئیس نصیب شرکت فرآوردههای گوشتی آمل گردید. برنامههای آینده شامل نصب دستگاههای جدید جهت محصولات نو و متنوع. ایجاد سیستم SO9001:2000 و HACCPI جهت تضمین کیفیت و بهداشت و اجرای سیستم KAIZEN برای بهبود مستمر همگام با سطح توقعات مشتری و پاسخگوئی به خواست مصرف کنندگان میباشد.
تکنولوژی تولید فرآوردههای گوشتی
از نظر تکنولوژیک، فرآوردههای گوشتی را اصولاً به چهار دسته تقسیمبندی مینمایند.
1- کالباس حرارت دیده
2- کالباس خام
3- کالباسهای پخته
4- گوشهای عمل آمده
تقریباً کلیه کالباس و سوسیسهای تهیه شده در کارخانه های فرآوردههای گوشتی کشور ما از نوع حرارت دیده میباشد.
کالباس و سوسیس از نظر تکنولوژی تهیه، اختلاف شایانی با یکدیگر ندارند و مهمترین اختلاف آنها قطر پوشش است که در کالباس بیشتر بوده و نیز میزان آب افزودنی است که در سوسیس معمولاً بیشتر میباشد.
ماشینآلات و تجهیزات مورد استفاده در صنعت گوشت
دستگاههای رخ گوشت
چرخ گوشت یکی از دستگاههای اصلی در صنایع گوشت میباشد که در جهت تهیه گوشت چرخ شده مورد استفاده قرار میگیرد و در سه نوع است.
1- استاندارد
2- مخلوط کن
3- زیر صفر
دستگاه برش گوشهای منجمد
گوشتهای منجمد بزرگ را تبدیل به قطعات کوچکتر می کند و دارای دو نوع سیستم است.
1- سیستم گیوتین
2- سیستم چرخشی
دستگاه مخلوط کن
به منظور مخلوط کردن گوشت با نمک، ادویهجات و سایر مواد افزودنی به کار گرفته میشوند.
دستگاه کاستر
دستگاه اصلی سوسیس و کالباس است که گوشت را با بقیه مواد مخلوط میکند و خمیر سوسیس و کالباس را تولید میکند.
شامل یک مخزن یا کاسه جهت ریختش مواد اولیه است که دارای حرکت و دورانی در حول محوری میباشد. داخل این مخزن تیغههای خمیدة هلالی شکل عمود بر کف آن حول محور افقی دوران میبابند.
دستگاههای جدا کننده
جهت جدا کردن زردپی و بافت پیوندی از گوشت و نیز جهت استخوانگیری بکار میروند.
انواع دستگاههای جدا کننده: دستگاه جدا کنندة بافت پیوندی- دستگاه استخوانگیری دستگاههای پر کن (فیلوم با کار مداوم و غیر مداوم
به منظور پر کردن «فارش» آماده انواع سوسیس و کالباس به داخل پوشش مورد استفاده قرار میگیرند.
دستگاه اتاق پخت
جهت اتاق پخت
جهت پخت انواع سوسیس و کالباس و دیگر تولیدات به شرح زیر مورد استفاده قرار میگیرد.
1- پخت نمودن انواع سوسیس و کالباس با بخار
2- پخت نمودن انواع سوسیس و کالباس با هوای داغ
3- دود دادن انواع محصولات
بدنه این دستگاه دو جداره و از جنس ورق استیل ضد اسید ساخته شده که داخل جدا آن با عایق فشرده شده. عایق کاری شده است و این دستگاه مجهز به سیستم هوا دهنده توربینی جهت مسیر کولاسیون هوای داخل اتاق بطوریکه حرارت و رطوبت در تمام نقاط داخل اتاق بطور یکسان در مسیر کوه سیون میباشد.
در جه حرارت دستگاه بواسطه ترموستات بطور دقیق کنترل و همچنین دارای شیرهای بخار پنوماتیکی میباشد که توسط ترموستات بطور اتوماتیک و در حد مطلوب کنترل می نماید.
ترکیبات تشکیل دهنده و نقش آنها
کلاً دو دسته ترکیبات داریم شامل:
ترکیبات اصلی
گوشت – روغن – آب و یخ
ترکیبات فرعی
اتصال دهندهها – پر کنندهها (فیلد) – ادویهجات – نگهدارندهها
گوشت
مهمترین عامل در فرآوردههای گوشتی است. بسته به مقدار پروتئینهای میو فیبریلی در تشکیل و ثبات خمیر نقش اساسی دارد. طعم و بافت محصول مؤثر از نوع و کیفیت گوشت میباشد.
روغن
بر ای ایجاد امولسیون چربی- پروتئین- آب لازم است . از نظر ایجاد طعم و تردی در محصول مناسب است.
آب و یخ
اضافه کردن پولکهای یخ به فرمول سبب تر و شدن محصول می شود و برای پایین آوردن درجه حرارت کاتریزاسیون لازم میباشد.
مواد تشکیل دهنده ترکیبات فرعی و نقش آنها
آرد گندم
یکی از پر کندهها است که باعث سختی بافت و جذب آب می شود.
پروتئین سویا
جانشینی برای گوشت بود. و قیمت تمام شده را پایین می آورد. اما مصرف زیاد آن باعث طعم و بافت نامطلوب میگردد.
شیر خشک:
یک بر کننده است. با جذب آب و روغن در بالا بردن کیفیت موثر است. زیادی آن بر روی طعم و بافت اثر نامطلوبی خواهد داشت.
نشاسته
یک برکننده است با امکان آبگیری در بهرت نمودن بافت و لطافت محصل موثر است.
کارائینات
نمک کارائینات ، پروتئین شیر می باشد. علاوه بر خاصیت تغذیهای در اتصال باندهای چربی و آب موجود در مخلوط بکار می رود در نتیجه بافت بهتر و منسجمتری را برای این فرآورده ها ایجاد مینماید.
فسفات
در کنار کارائین اتصال باندهای چربی و آب را تسهیل مینماید. با بالا بردن ph آبگیری گوشت را زیاد می کند. علاوه بر این خاصیت آنتی اکسیدانی دارد که عمر نگهداری محصول را از این طریق بالا میبرد.
نمک
جهت تامین طعم و مزه در فرآوردهها مورد مصرف قرار میگیرد. در ضمن همراه با یخ در سردتر نگهداشتن محیط موثر است و دارای خاصیت ضد میکروبی نیز می باشد. یکی دیگر از خصوصیات نمک، استخراج پروتئیهای میو فیبریکی است که در آبگیری مونو است .
شکر
همراه با نمک جهت توازن طعم غذایی مورد استفاده قرار میگیرد.
ادویه
انواع ادویههایی که مصرف میشوند: فلفل (سفید، قرمز، سیاه) ، تخم خردل، جوز هندی، زنجفیل، تخم گشنیز، میر، میخک، مریم، آویشن، شنبلیله
نیتریت و نیتراتها
نیتریت با ذرات رنگی گوشت به نام میوگلوبین ترکیب شده و نیتروزمیوگلوبین را میدهد که پایدار است و رنگ بهتر تولیدات را تامین می نماید. علاوه بر این دارای خاصیت ضد میکروبی نیز می باشد. نیتراتها در اثر باکتریهای احیا کننده به نیتریت تبدیل می شوند.
اسید آسکوربیک
بهترین ماده نگهدارنده غذایی است که باعث تسریع در بوجود آمدن رنگ قرمز صورتی شده و به این ترتیب فرآیند عمل آوری را کاهش می دهد.
گلوکونودستالاکتون GDL
نقش مانند اسید آسکوربیک دارد و همینطور باعث کاهش ph میشود.
خط تولید شرکت فرآوردههای گوشتی آمل (کاله)
مراحل مختلف تهیه سوسیس و کالباس در این شرکت به ترتیب زیر میباشد.
1- تهیه مواد اولیه از بازارهای داخلی و خارجی: مواد اولیه مصرفی در این صنعت بسیار متنوع بوده و غالباً از بازار داخلی خریداری میگردد که پس از تایید کیفی و مرغوبیت که توسط کارشناسان آزمایشگاه و کنترل کیفیت شرکت انجام میگیرد. جهت مصرف به واحد تولید ارائه میگردد.
2- آزمایش کردن گوشت:
گوشتهای گرم بصورت فوق لاشه که مهر تأئید دامپزشک خورده باشند از کارگاه تهیه میشود. این گوشتها به علت اینکه زود مصرف می شوند یکی دو روز در سردخانه بالای صفر نگهداری میشوند. اگر گوشتهای منجمد یا کارتنی به کارخانه برسد مدت سه روز آنرا در سردخانه بالای صفر نگه میدارند تا Defrost گردد، سپس برای استخوانگیری و چرخ کردن. گوشتهای به اتاق قصابی منتقل می گردند.
3- چرخ نمودن گوشت
4- مخلوط کردن گوشت با بقیه مواد اولیه
5- امولسیونه کردن مواد
دستگاه کاتر دو عمل خرد کردن و مخلوط کردن را همزمان انجام میدهد. سرعت تیغه و سرعت کاسه و تیزی و برندگی تیغه ها از عوامل مهم تشکیل امولسیون مناسب هستند مدت زمان امولسیون 15 clo دقیقه دمای امولسیون معمولاً بین C ْ12-18 نگه داشته میشود.
6- پر کردن در پوشش
وش آزمایش؛
1- محیط کشت: مک کانگی آگار
2- روش آزمون: ابتدا نمونة غذائی مورد آزمایش را طبق روشهای ذکر شده آماده نموده و رقتهای مورد نظر را تهیه مینمایند سپس در کنار شعله مقدار یک میلی لیتر یا یک گرم مستقیماً از نمونةمایع و یا مقدار یک میلی لیتر از رقت نمونة جامد (بصورت رقیق شده) برداشت کرده و داخل پلیت علامت گذاری شده می ریزند. چنانچه به رقتهای بیشتری نیاز باشد می توان رقت یکصدم، یکهزارم و . . . . را نیز تهیه نمود.
سپس داخل هر پلیت از محیط جامد مکث گانگی یا محیطهای جانشین که بصورت مذاب در داخل بن ماری c ْ45 نگهداری شده بریزند و چندین مرتبه در جهات مختلف حرکت میدهند تا مواد مواد غذائی کاملاً با محیط کشت مخلوط شوند. آنگاه مدتی صبر کرده تا محیط بر اثر سرد شدن بسته شود، سپس مجدداً مقدار 5 میلی لیتر دیگر از محیط استفاده شده را در داخل پلیتها ریخته و بدون اینکه حرکتی بدهند میگذارند تا دوباره بسته شوند. نهایتاً همة محیطها را بصورت واژگون در گرمخانه 37-35 درجه سانتیگراد بمدت 24 ساعت قرار میدهند و در صورتیکه بعد از موعد مقرر پرگنه هائی در محیط رشد نکرده باشد آنها را بمدت 24 ساعته دیگر در گرمخانه نگهدار یمیکند.
شناسائی پرگنه کلی فرم در محیط های جامد: کلیفرمها اکثراً در محیطهای جامد بصورت پرگنههائی هستند کروی، بیضی و یا دوکی شکل که در عمق محیط رشد میکنند و غالباً پس از 15 ساعت قرار گرفتن در گرمخانه بخوبی قابل رؤیت میباشند. رنگ آنها در محیط و یولت ، قرمز متقابل به بنفش (ارغوانی) و در محیطهای دزکسی کلات سیترات آکار و کل کانگی آکار قرمز رنگ میباشد. شمارش تعداد کلی فرم در محیط های جامد.
تعداد پرگنه های ظاهر شده در محیط را شمارش کرده و عدد بدست آمده را در عکس رقت ضرب می نمایند و در صورت استفاده از چند رقت باید هر یک را جداگانه شمارش کرده و در عکس رقت ضرب نمود و میانگین آنها را تعداد کلی فرم در یک گرم بحساب آورد.
شناسائی اشرشیاکلی (E.Coli)
اشرشیا کلی از مهمترین اعضاء گروه کلی فرمها بوده و به تیرةآنتروباکتریاسه تعلق دارد. این باکتریها معمولاً کوتاه، گرم منفی و میلهای شکل بوده و در مواد غذائی از لحاظ خاصیت بیماریزائی و ایجاد مسمومیت اهمیت زیادی دارند.
اشرشیا کلی منشاء مدفوعی داشته و از طریق انسان و حیوان منتقل میشود بنابراین یکی از عوامل مهم آلودگی مواد غذائی به این میکروب کارگران مراکز تهیه مواد غذائی هستند ( از طریق دست کارگران) . باکتریهای اشرشیا باعث تخریب سلولهای مخاطی روده شده و همچنین در بدن انسان تولید زهرابهای میکند که مسموم کننده و خطرناک میباشد%
علائم مسمومیت غذائی اشرشیاکلی :
اسهال همراه با تب و گاهی در حالات شدید امکان دارد که در مدفوع بیمار خون دیده شود.
روش آزمایش:
برای شناسائی اشرشیا کلی از آزمایش ایکفن (Ikman) استفاده میشود. در این آزمایش پس از آمادهسازی نمونه از رقت مورد نظر یک میلی لیتر برداشت کرده و داخل لولة آبگوشت سبز درخشان بریزند و یک میلی لیتر هم داخل محیط آب پتپونه ریخته و آنها را در حمام آب گرم cْ 44 بمدت 24 ساعت قرار میدهند. در صورت ایجاد گاز در آبگوشت سبز درخشان چند قطره از محلول کواکس داخل لوله یا لولههای محیط آب پتپونه میریزند. اگر حلقة قرمز رنگی در بالای لوله تشکیل شود نمونه از نظر آلودگی اشرشیائی مثبت میباشد ولیکن اگر سبز درخشان دارای گاز و آب پتپونه ایجاد حلقه قرمز رنگ ننماید، نمونه فاقد اشرشیا کلی بوده و دارای آلودگی کلی فرعی بوده است.
در این آزمایش اگر پس از 24 ساعت جواب منفی بود باید محیطها را برای اطمینان بیشتر بمدت 24 ساعت دیگر در حمام آب گرم باقی گذاشت.
«کلستریدیوم (Clostridim) »
کلستریدیومها یکی از مهمترین باکتریهای بیهوازی میباشند که از تیرة باسیلا اسیدها بوده و دارای آرایش زنجیری هستند. این باکتریها میلهای شکل، بزرگ، گرم ثبت و هاگزار بوده و بجز کلسترویدیوم پرفرنژنس تعبیه فاقد حرکت و تاژک میباشند. این میکروبها شامل انواع مزوفیلها هستند که در برابر حرارت مقاوم بوده و به همین علت از اهمیت ویژهای برخودار میباشند.
این باکتریها میلهای شکل . گرم ثبت ، بیهوازی، هاگ زا بوده و در زمین، آب ، گرد و خاک یا گوشت (بویژه گوشت قرمز و گوشت طیور) ، غذاهای منجمد، کنسروها، ادویه جات ، میوه ، سبزی و مجاری رودهای انسان و حیوان بصورت پراکنده و فراوان وجود داشته و بعلت تولید سم (toxin) ایجاد مسمومیت مینماید.
کلستریدیوم پرفرترنس از نظر درجه حرارت جزو نفرونیلها بوده و هاگهای آن در حرارتهای بالا، بسیار مقاوم هستند. حداکثر درجه حرارت برای شد آنها 50 درجه سانتی گراد و حداقل 25 درجه سانتیگراد میباشد ولی درجه حرارت دلخواهشان بین 45-35 درجه سانتیگراد و زمان رشد آنها 10 تا 12 دقیقه بوده و PH مناسب برای رشد آنها 5/5 تا 2/7 است.
هاگ باکتری حرارت مرطوب c ْ100 را تا 7 دقیقه و c ْ90 را 20 تا 25 دقیقه تحمل میکند. شیرابة توکسین در برابر حرارت حساس بوده و در مدت 4 دقیقه از بین میرود لذا جستجو کردن و اندازهگیری توکسین در مواد غذائی پخته ارزشی ندارد بلکه تعداد کلسترویدیولهای زنده در مورد مواد غذائی مشکوک و مدفوع مسموم شوندگان باید مورد توجه قرار گیرد.
از تیپهای شناخته شدة A-B-C-D-E-F کلستریدیوم پرفرنترنس، تیپهای A-C-D بیماریزا بوده و تیپ A بسیار مهمی از نظر مسمومیت غذائی در انسان دارد زیرا ریشة کاملاً مدفوعی داشته و در روده تولید سهم یا توکسین می نماید.
علائم مسمومیت کلسترویدیوم ولشای:
عبارت است از : تهوع، اسهال و درد شکم که بعضی مواقع همراه با تب و استفراغ مشاهده شده است.
روش آزمون:
توسط پی پت استریل 3 میلی متر از هر یک از رقتهای آماده شده برداشت کرده و به سه ظرف پتری خالی سترون (هر یک میلی لیتر ) بیفزائید، سپس حدود 15 تا 20 میلی لیتر از محیط sps که ذوب شده و حرارت آن به 45 تا 50 درجه رسیده به هریک از ظرفهای پتری افزوده و پس از مخلوط کردن و بسته شدن محیط در ظروف پتری آنها را بمدت 48 ساعت در بیهوازی و در گرمخانه C ْ37 قرار دهید و ظرف سوم هر رقت را بعنوان شاهد به مدت 48 ساعت در شرایط هوازی در دمای C ْ37 قرار دهید. در پایان مدت مذکور ظرفهای پتری را خارج و پرگنههای سیاه رنگی که روی ظرف پتری شاهد در شرایط هوازی رشد کرده اند از آن کم کنید . آنگاه تعداد را در رقت مورد آزمایش ضرب کرده (عکس رقت) و بر حسب گرم مادة غذائی گزارش کنید.
شناسائی و شمارش استنامیکوکوکوس اورئوس
استافلوکوکوسها باکتریهائی هستند ثبت ، کاتالاز ثبت ، کروی شکل و بدون حرکت که بصورت دو بدو ، چهار تائی و خوشهای مشاهده میشوند. این باکتریهای از تیرة میکروکوکاسهها هستند و مهمترین آنها استافیلوکوکوس اورئوس میباشد که مولد آنتروتوکسین بوده او در شرایط هوازی گلوکز را تخمیر می نماید.
استافیلوکوک اورئوس یک پیگمان طلائی رنگ تولید کرده و پلاسمای خون را منعقد مینماید. انواعی از آنها نیز بتاهمولیتیک بوده و کوآگولاز مثبت میباشند که سبب بیماری میشوند و بعضی از آنها تولید سم آنتروتوکسین میکنند که عامل مسمومیتهای غذائی استافیلوکوکی هستند و بسیار خطرناک میباشند.
آنتروتوکسینهای استافیلوکوکوسها در میان سموم حیاتی در برابر حرارت بسیار مقاوم هستند، مثلاً فعالیتهای بیولوژیکی آنتروتوکسین در ph 3/7 بعد از 16 ساعت که به آن 60 درجه سانتیگراد حرارت داده شده باقی مانده است.
از میان غذاهای مختلف آنها که با دست تهیه میشوند و یا بعد از تولید در شرایط غیربهداشتی نگهداری میشوند بیشتر در معرض آلودگی هستند طبق گزارشهای موجود انواع گوشت قرمز، سفید، سبزیها، سالاد، شیر ، پنیر، خامه و انواع سس از مهمترین غذاهای ایجاد کنندة مسمومیت استافیلوکوکوسی بودهاند. بیشتر سویههای استافیلوکوک طلائی در تراکم نسبتاً بالا از کلرور سدیم (15% الی 10%) رشد کرده و قادر به تخمیر مانیتول هستند. این صفت مشخصه استافیلوکوکوس اورئوس می باشد.
علائم مسمومیت غذائی استافیلوکوکوس اورئوس:
تهوع، اسهال ، استفراغ ، دل پیچه ، سر دارد، ضعف و سستی ، عرق کردن زیاد و پایین آمدن درجه حرارت بدن که معمولاً 24 تا 48 ساعت طول میکشد از علائم شخصة مسمومیت استافیلوکوکی است (تلفات این مسمومیت بسیار کم است).
کشت استافیلوکوکوس اوروس:
هدف از کشت استافیوکوکها شناسائی و شمارش استافیلوکوکوس اورئوس کوآکوگاز ثبت در مواد غذائی می باشد.
کشت استافیلوکوکها روی محیط غنی کننده:
چون در برخی از مواد غذائی و یا حرارت دیده تعداد استافیلوکوکها کم مباشد لذا غنی کردن محیط و تکثیر مقدماتی آنها ضروریست